poniedziałek, 18 maja 2020

Droga do domu, Yaa Gyasi

MOJA OCENA: 

Tłumaczenie: Michał Ronikier

OPIS: XVIII wiek, Ghana, zachodnie wybrzeże Afryki. Dwie przyrodnie siostry mieszkają w odległych wioskach, nigdy się nie spotkały, nie wiedzą nawet o swoim istnieniu. Pierwsza z nich, Effia, poślubia angielskiego kolonizatora, dowódcę twierdzy Cape Coast Castle, i żyje u boku kochającego męża. Druga, Esi, trafia do twierdzy w dramatycznych okolicznościach. Uprowadzona, wrzucona do lochu, zostaje następnie wysłana za ocean i sprzedana jako niewolnica. 
Yaa Gyasi, nowa gwiazda literatury amerykańskiej, z ogromnym wyczuciem i talentem opowiada dalsze losy bohaterek i ich potomków. Efektem jest niezwykła powieść, rozciągnięta w czasie na niemal 300 lat. Upokarzające wydarzenia niewolnictwa w Stanach Zjednoczonych, europejska kolonizacja Afryki, walka czarnych Afroamerykanów o równouprawnienie, marzenie o awansie społecznym, rodzinne tragedie, zawiść, zazdrość, chwile szczęścia i w końcu miłość. "Droga do domu" to wciągająca saga i prawdziwa eksplozja emocji. Powieść bardzo amerykańska, a jednocześnie pełna afrykańskiej magii.

"Droga do domu" to debiut literacki Yaa Gyasi. Na pomysł napisania książki wpadła, gdy szukała swych korzeni w Afryce. Podczas podróży po Ghanie odwiedziła Cape Coast Castle i jak później wyznała, od razu wiedziała, że to złowrogie miejsce stanie się centrum jej opowieści. Książka wzbudziła prawdziwą sensację na Targach Książki w Londynie – prawa do wydania na podstawie samego zarysu powieści zakupiło kilkanaście krajów.
"»Droga do domu« Yaa Gyasi zapowiada się wspaniale. XVIII-wieczna Ghana, dwie przyrodnie siostry, dwie odmienne ścieżki życia."
Jessie Burton, autorka "Miniaturzystki"

Yaa Gyasi, amerykańska autorka o afrykańskich korzeniach, zabiera nas w egzotyczną i emocjonującą podróż przez pokolenia, od xviII-wiecznej Ghany po Nowy Jork w xxi wieku. Na tle tragicznej historii niewolnictwa i rasizmu spotykamy bohaterów nietuzinkowych i wielowymiarowych, którzy od razu zapadają w pamięć. Dzięki nim między innymi udaje się Gyasi sztuka najtrudniejsza: utrzymuje czytelnika w napięciu od pierwszej do ostatniej strony.

RECENZJA: To książka, którą powinien przeczytać absolutnie każdy. Ta wielopokoleniowa saga opowiada historie zarówno pojedynczych bohaterów, poszczególnych pokoleń, a także pokazuje jaki los spotkał całą klasę ludzi uznanych za podgatunek.   

Książka obnaża dokładnie to czego my jako biali Europejczycy w ogromnej mierze kompletnie nie rozumiemy – jak łatwo można zostać całkowicie i kompletnie oderwanym nie tylko od własnego kraju, ale przede wszystkim od własnej kultury, tradycji i historii. Jak w ciągu jednego pokolenia można wymazać cale dziedzictwo i pamięć kulturowa grupy ludzi, wyrugować to z nich, wypalić i pozostawić ze zgliszczami, na których spróbują odbudować się na nowo, już bez krajów swoich przodków. Porównajmy to z naszymi Europejskimi korzeniami, gdzie niejednokrotnie we swoich rodzinach możemy dokładnie odtworzyć drzewa genealogiczne do sześciu czy siedmiu pokoleń wstecz, niekiedy nawet więcej. Dzieciom afrykańskich niewolników zostało to całkowicie odebrane, ich przeszłość i pochodzenie przekreślone.   

Jest to książka, która rozprawia się z mitem emancypacji niewolników jako wielkiego wybawienia, po którym wyzwoleni Afrykańczycy mogę żyć w spokoju i dostatku, gdzie i jak chcą. Wyzwolenie w praktyce oznaczało zupełnie co innego: z dnia na dzień wyrzucenie z plantacji bez pracy, bez grosza przy duszy, bez ziemi i bez perspektyw. Uprzedzenia i nienawiść wciąż wszechobecne po zakończeniu wojny secesyjnej, jak również piętrzące się okrutne przepisy prawa skierowane specjalnie przeciwko nim, czyniły życie byłych niewolników dramatycznym.  Ta sytuacja nie zmieniła się wiele nawet 100 lat później a i dziś pozostawia wiele do życzenia.

Droga do domu to przejmująca i gorzka opowieść, ale jednak z krzepiącym zakończeniem. Nie jest to łatwa lektura, jest w niej okrucieństwo (ale bez zbędnych, drastycznych opisów), cierpienie, gniew i bezsilność. Ale jest też siła i determinacja, miłość i poświecenie, walka i nadzieja.  Ta książka na pewno boli, ale przede wszystkim uczy. I przypomina o tych zapomnianych.

*źródło opisu książki: materiały wydawnictwa


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz